Een tijdscapsule

Alles is weg, alleen de foto’s uit grootmoeders tijd liggen er nog. Ik kan ze niet weggooien. Na een ‘boemetje’ – inmiddels ook alweer ruim twintig jaar geleden – heb ik namelijk geen actief geheugen meer. De beelden uit het verleden zijn vaak het enige wat me nog een glimp teruggeeft van dingen die ik allang vergeten dacht te zijn.

Of zoals de specialisten in Heliomare het ooit hebben uitgelegd: ‘Je herinneringen zijn er nog wel, alleen weet je niet in welke lade ze zijn opgeborgen. En als je het al weet, heb je de sleutel niet om die lade te openen.’

Toch blijken foto’s vaak precies die sleutel te zijn. Een vergeelde foto van een verjaardag, een vakantiekiekje of een portret van iemand die al jaren niet meer onder ons is. Soms is één blik voldoende om ineens weer iets terug te halen waarvan ik niet eens wist dat het nog bestond.

Het is ook de reden dat ik tot lichte wanhoop van mijn vrouw en kinderen werkelijk overal foto’s van maak. Gelukkig leven we in een tijd waarin een foto direct wordt opgeslagen op je telefoon. Gesorteerd op jaar, maand en soms zelfs locatie. Handig, overzichtelijk en vrijwel onmogelijk om kwijt te raken.

Dat was vroeger wel anders. Op zolder van het ouderlijk huis kom ik laatst nog enveloppen tegen van de 1-uurs fotoservice. In die tijd al een kleine revolutie. Je levert een rolletje in en een uur later krijg je foto’s terug waarvan je soms geen flauw idee meer had wat erop staat.

Dat is misschien nog wel het mooiste deel geweest. De verrassing. Soms blijkt de helft van de foto’s mislukt. Soms staat er iemand op met zijn hoofd half buiten beeld. Soms zijn ze bewogen, onscherp of veel te donker. En soms zit er ineens een foto tussen waarvan je volledig was vergeten dat je hem ooit hebt gemaakt.

Eigenlijk geldt dat niet alleen voor foto’s. Het leven zelf kent in die tijd veel meer verrassingen. Mensen staan onaangekondigd op de stoep. Je weet niet altijd waar iedereen uithangt en als de telefoon gaat, heb je geen idee wie er belt.

Begrijp me niet verkeerd. Ik wil echt niet terug naar een tijd waarin je drie rolletjes vakantiefoto’s kwijt kan raken omdat iemand het verkeerde envelopje heeft meegegeven. Sommige dingen zijn echt beter geworden. Niet de foto’s zelf, die laten nog wel eens te wensen over, maar het moment waarop je een envelop opent en geen idee hebt wat je gaat aantreffen, dat is helaas wel verdwenen.

Misschien is dat wel waarom ik die oude foto’s blijf bewaren. Omdat ze me herinneren aan een tijd waarin niet alles direct beschikbaar is. Een tijd waarin een stapeltje foto’s nog voelt als het openen van een tijdscapsule.