‘Betreden op eigen risico.’ De waarschuwing bij de ingang van het spookhuis in de PX in Volendam laat weinig aan de verbeelding over. Toch wagen afgelopen zaterdag zo’n 600 ouders en kinderen zich aan het waanzinnige Halloweenspektakel.
Mijn werkterrein – als figurant – bevindt zich in de kelder. Daar mogen we de bezoekers de stuipen op het lijf jagen. Een dankbare taak, zo blijkt al snel. Al valt me gedurende de avond iets bijzonders op.
Als horrormonnik sta ik roerloos in een hoek, waar ik verdacht veel op een paspop lijk. Zodra ik beweeg, schiet het ene kind zowat tegen het plafond, terwijl het andere me vriendelijk toezwaait. Bij de moeders is het verschil minstens zo groot. Het fascineert me.
Want ook buiten de PX zie je die verschillen. De ene volwassene hangt gillend in de gordijnen zodra er een spinnetje ter grootte van een kraal over de vloer kruipt. De ander laat zonder blikken of blozen een tarantula over zijn arm wandelen.
Hoe kan dat toch? Waarom slaat bij de een onmiddellijk de paniek toe, terwijl de ander nauwelijks met zijn ogen knippert? Zit dat ergens in onze hersenen? Worden we ermee geboren of leren we bang te zijn?
Terwijl ik soms minutenlang roerloos in de kelder sta, op zichzelf al een buitengewone prestatie voor iemand zoals ik, houden die vragen me bezig. Eenmaal thuis ga ik op onderzoek uit.
De boosdoener blijkt de amygdala. Een soort ingebouwde alarmcentrale in onze hersenen die bij gevaar onmiddellijk op de paniekknop drukt. Alleen staat die bij de een een stuk gevoeliger afgesteld dan bij de ander. Erfelijkheid speelt een rol, maar ook opvoeding en eerdere ervaringen.
Wie opgroeit met een moeder die bij iedere spin op tafel springt, maakt een behoorlijke kans later zelf ook het meubilair te beklimmen. Gelukkig beschikken we ook nog over een prefrontale cortex, die ons vertelt dat die enge horrormonnik gewoon een onschuldige idioot in een jurk is.
Als ik thuiskom, nog altijd volledig geschminkt, blijkt mijn tweejarige dochter weinig onder de indruk van mijn angstaanjagende verschijning. Ze bekijkt me eens aandachtig, trekt een boos gezicht en velt haar oordeel.
‘Papa douchen! Papa kindjes laten schrikken. Papa stom!’
