‘So, if we lie to the government it’s a felony. But if they lie to us it’s politics.’ Vrij vertaald: als wij liegen tegen de overheid gaan we achter tralies, maar als zij tegen ons liegen noemen we het politiek. Bij het lezen van deze zin denk ik direct: welkom in de gemeenteraad.
De afgelopen vier jaar heb ik er een beetje rondgelopen en één ding is duidelijk geworden: de waarheid is optioneel. Iemand neemt het woord. Vol overtuiging. Stellig en zelfverzekerd, maar terwijl diegene praat hoor ik mezelf denken: dit klopt gewoon niet. Niet een beetje, maar echt totaal niet. Feiten kloppen niet, cijfers kloppen niet, context klopt niet.
En toch gebeurt er… niets. We luisteren. We knikken en we gaan door naar het volgende punt alsof iemand niet zojuist iets compleet uit zijn duim heeft gezogen.
Als iemand er dan wél iets van zegt, begint het toneelstuk. ‘Zo heb ik het niet bedoeld’, ‘dat is uit zijn verband gehaald’ of mijn favoriet: ‘geen actief geheugen’. Alsof er net een kleine stroomstoring door de hersenen is gegaan. Even een halve sorry, een beetje moeilijk kijken en hup, door.
Op social media is het zelfs nog veel erger. Daar worden glasharde leugens verspreid, collega’s in diskrediet gebracht, eigen beleid onderuit geschoffeld en ga zo maar door. Het blijft echter zonder consequenties. Altijd zonder consequenties. En dat is precies waarom het blijft gebeuren. Sterker nog: het loont. Want wat één keer wordt geroepen, blijft hangen. Iemand leest een kop, hoort een quote, vertelt het door bij de koffieautomaat en klaar. De onzin staat geparkeerd in het hoofd van mensen. Dat is geen debat meer, maar marketing met een microfoon.
In landen als Canada en Australië zijn ze daar inmiddels iets minder relaxed in. Daar wordt serieus gekeken naar wetgeving, zodat wanneer je als politicus betrapt wordt op een leugen, dit gevolgen heeft. Niet alleen een boze tweet of een gefronste wenkbrauw, maar gewoon echte consequenties.
Dat idee bevalt me wel. Sterker nog: dat moeten we hier ook willen. In Nederland, maar wat mij betreft beginnen we lokaal. Daarom dient BVNL Edam-Volendam binnenkort een motie in. Geen ingewikkeld verhaal, maar een vrij simpele gedachte: als je bewust liegt als politicus, dan is dat niet oké en daar horen gevolgen bij. Niet alleen achter de schermen, maar gewoon zichtbaar. Publiekelijk. Zodat iedereen kan zien: dit was onzin.
Want zonder gevolgen verandert er precies niets en de waarheid gaat dit niet uit zichzelf winnen. Die heeft hulp nodig. Een duwtje. Of desnoods een schop onder de kont.
Ik ben benieuwd: welke gemeenten gaan dit overnemen? Misschien nog wel interessanter: welke partijen stemmen straks tegen?
Want op dat moment wordt het pas echt leuk. Dan zien we namelijk precies wie er zegt dat ze voor de waarheid zijn… maar er liever een beetje flexibel mee omgaan.